مترو خوب است؛ اما…
✍️ فاطمه اسدی – خبرنگار
پروژه متروی اسلامشهر، بهعنوان یکی از مهمترین طرحهای حملونقل عمومی کشور و امتداد راهبردی خط ۳ متروی تهران، سالهاست در مسیر اجرا قرار دارد؛ پروژهای که میتواند نقش مؤثری در کاهش ترافیک جنوب و جنوبغرب تهران، تسهیل تردد شهروندان و ارتقای کیفیت زندگی در یکی از پرتراکمترین مناطق استان ایفا کند.
اما در کنار همه این مزایا، یک «اما»ی جدی وجود دارد؛ متروی اسلامشهر اگرچه طرحی ملی است، اما بار مالی آن تقریباً بهطور کامل بر دوش مدیریت شهری افتاده است.
بر اساس آخرین آمارها، این پروژه تاکنون حدود ۶۵ درصد پیشرفت فیزیکی داشته، اما روند تکمیل آن بهدلیل کمبود شدید منابع مالی با کندی محسوس مواجه شده است. در شرایطی که انتظار میرود پروژهای با این سطح از تأثیرگذاری، از حمایت پایدار دولت برخوردار باشد، واقعیتها تصویر دیگری را نشان میدهد.
تا امروز بیش از ۲۵۰۰ میلیارد تومان برای اجرای متروی اسلامشهر هزینه شده که حدود ۲۳۰۰ میلیارد تومان آن، معادل ۹۲ درصد، از محل منابع داخلی شهرداری اسلامشهر تأمین شده است. در مقابل، سهم اعتبارات ملی تنها حدود ۲۰۰ میلیارد تومان بوده؛ رقمی که با ماهیت ملی و فرامنطقهای پروژه همخوانی ندارد.
همین فشار مالی، امروز به یکی از دغدغههای اصلی مدیریت شهری تبدیل شده است؛ چراکه تأمین منابع مترو از درآمدهای شهری، بهطور طبیعی سایر حوزههای خدماتی و عمرانی شهرستان را تحت تأثیر قرار میدهد. به بیان روشنتر، مترو خوب است، اما وقتی دولت سهم واقعی خود را پرداخت نکند، توسعه متوازن شهر قربانی میشود و پروژههای دیگر شهری در صف انتظار میمانند.
در همین رابطه، موسیالرضا حاجیبگلو، رئیس شورای عالی استانها در گفت و گو با خبرنگار ما، با اشاره به مشکلات تأمین اعتبار مترو در شهرهای اقماری از جمله اسلامشهر، به ضعف ساختاری در نظام بودجهریزی کشور اشاره کرده و تأکید دارد که نمیتوان طرحی را مصوب کرد، بدون آنکه منابع واقعی آن پیشبینی شده باشد. وی معتقد است تکمیل مترو از توان شهرداریها خارج است و در صورت نبود حمایت دولتی یا سرمایهگذاری بخش خصوصی، پروژهها عملاً به بنبست میخورند.
از سوی دیگر، تجربه مولدسازی داراییها نیز نتوانسته آنگونه که وعده داده شده بود، منابع پایدار و مؤثری برای حملونقل عمومی فراهم کند؛ موضوعی که ضرورت بازنگری جدی در سیاستهای تأمین مالی پروژههای کلان شهری را دوچندان میکند.
بر اساس اعلام مدیران پروژه، برای تکمیل فاز نخست متروی اسلامشهر و تجهیز کامل آن، دستکم ۲۰۰۰ میلیارد تومان اعتبار جدید مورد نیاز است؛ اعتباری که تحقق آن، همچنان در هالهای از ابهام قرار دارد.
در نهایت، متروی اسلامشهر فقط یک پروژه عمرانی نیست؛ بلکه آزمونی جدی برای عدالت در توزیع منابع ملی است. اگر دولت در تأمین سهم واقعی خود تعلل کند، نهتنها بهرهبرداری از این پروژه راهبردی به تعویق میافتد، بلکه سایر نیازهای اساسی شهرستان نیز زیر سایه سنگین مترو عقب میمانند؛ و این دقیقاً همان نقطهای است که «اما»ی مترو، به یک مطالبه جدی تبدیل میشود
