والدین، همراهان تأثیر گذار در یادگیری دانش آموزان

شهراوند-تهران،با توجه به مجازی شدن آموزش‌ها در پی وقایع اخیر مهم‌ترین نقش والدین نه تدریس مستقیم، بلکه ایجاد آرامش، نظم و حمایت عاطفی برای تداوم یادگیری فرزندان است.

به گزارش خبرنگار شهراوند؛در روزهایی که به دنبال وقایع اخیر، روند آموزش دانش‌آموزان در بسیاری از مناطق به فضای مجازی منتقل شده، کارشناسان آموزشی بر این باورند که نقش خانواده‌ها در حفظ کیفیت یادگیری، بیش از هر زمان دیگری پررنگ شده است. اگرچه آموزش مجازی در سال‌های اخیر برای بسیاری از خانواده‌ها و مدارس تجربه‌ای شناخته‌شده بوده، اما هم‌زمانی آن با شرایط روانی و اجتماعی خاص، چالش‌های تازه‌ای را پیش روی والدین، دانش‌آموزان و معلمان قرار داده است.

در چنین شرایطی، پرسش اصلی بسیاری از خانواده‌ها این است که چگونه می‌توانند بدون ایجاد فشار مضاعف، به فرزندان خود برای ادامه یادگیری کمک کنند. کارشناسان می‌گویند پاسخ این پرسش، بیش از آنکه در سخت‌گیری درسی یا کنترل مداوم نهفته باشد، در ایجاد یک محیط امن، قابل پیش‌بینی و حمایت‌گر در خانه خلاصه می‌شود.

وقتی آموزش از کلاس درس به خانه منتقل می‌شود، طبیعی است که بخشی از مسئولیت پیگیری، نظم‌بخشی و همراهی به خانواده‌ها منتقل شود، اما این به معنای آن نیست که والدین باید نقش معلم را بر عهده بگیرند. آنچه از والدین انتظار می‌رود، فراهم کردن بستر مناسب برای یادگیری است، نه جایگزین شدن با مدرسه.

بسیاری از والدین در مواجهه با آموزش مجازی دچار این نگرانی می‌شوند که اگر خودشان مستقیماً در تدریس درس‌ها دخالت نکنند، فرزندشان از برنامه آموزشی عقب می‌ماند. این در حالی است که مداخله بیش از حد، در برخی موارد می‌تواند به افزایش اضطراب دانش‌آموز، وابستگی بیش از اندازه و کاهش حس مسئولیت‌پذیری او منجر شود.

والدین بهتر است به جای تمرکز افراطی بر نتیجه، بر فرایند یادگیری تمرکز کنند. پرسیدن این سؤال که “امروز چه چیزی یاد گرفتی؟” بسیار مفیدتر از این است که مدام از کودک بخواهیم تکلیفش را سریع‌تر تمام کند یا تنها نمره و خروجی را ملاک ارزیابی قرار دهیم.

در ایام پرتنش، نخستین نیاز دانش‌آموزان، احساس امنیت روانی است. به اعتقاد آنان، ذهن کودک و نوجوان زمانی آماده دریافت و پردازش مطالب درسی خواهد بود که از سطحی از آرامش برخوردار باشد.

اگر دانش‌آموز درگیر اضطراب، نگرانی یا آشفتگی ذهنی باشد، طبیعی است که تمرکز لازم برای یادگیری را نداشته باشد. بنابراین، والدین باید بپذیرند که در چنین روزهایی، کاهش موقت بازده آموزشی تا حدی طبیعی است و نباید از فرزند خود انتظار عملکردی کاملاً مشابه شرایط عادی داشته باشند.

والدین پیش از هر چیز، درباره احساسات فرزندان خود گفت‌وگو کنند و به آن‌ها فرصت دهند نگرانی‌ها، ترس‌ها یا ابهام‌های خود را بیان کنند. به گفته این کارشناس، شنیدن فعال، همدلی و پرهیز از بی‌اعتنایی به احساسات کودک، از جمله اقداماتی است که می‌تواند به بازگشت تمرکز و ثبات ذهنی او کمک کند.

یکی از مهم‌ترین چالش‌های آموزش مجازی، تنظیم فضای خانه به گونه‌ای است که دانش‌آموز بتواند در آن تمرکز نسبی داشته باشد. هرچند بسیاری از خانواده‌ها به دلیل محدودیت فضا، امکانات یا حضور هم‌زمان چند عضو خانواده در منزل با دشواری‌هایی روبه‌رو هستند، اما کارشناسان می‌گویند حتی با امکانات محدود نیز می‌توان شرایط را تا حدی مدیریت کرد.

ضروری نیست خانواده‌ها یک فضای کاملاً رسمی و مشابه مدرسه ایجاد کنند. حتی یک گوشه آرام، نور مناسب، میز یا سطحی مشخص برای نوشتن و دور نگه داشتن عوامل حواس‌پرتی در زمان کلاس، می‌تواند به شکل محسوسی به تمرکز دانش‌آموز کمک کند.

یکی از اشتباهات رایج این است که کودک هم‌زمان با روشن بودن تلویزیون، رفت‌وآمد زیاد یا استفاده تفریحی از تلفن همراه، در کلاس آنلاین شرکت می‌کند. این وضعیت در ظاهر ممکن است حضور در کلاس را نشان دهد، اما در عمل کیفیت یادگیری را به شدت کاهش می‌دهد.

یکی از محورهای اصلی توصیه کارشناسان، استفاده بیشتر از تشویق و بازخورد مثبت در فرایند یادگیری است. آنان معتقدند در دوره‌های پرتنش، دانش‌آموزان بیش از همیشه به دیده شدن تلاش‌هایشان نیاز دارند.

لازم نیست والدین فقط موفقیت‌های بزرگ را تحسین کنند. حتی پایبندی به برنامه، شرکت منظم در کلاس، انجام بخشی از تکلیف یا تلاش برای فهمیدن یک مبحث دشوار، شایسته توجه و تشویق است. این نوع بازخورد مثبت، احساس توانمندی کودک را افزایش می‌دهد.

سرزنش‌های مکرر، تهدید، مقایسه یا استفاده از جملاتی مانند «تو همیشه عقب می‌مانی» یا «از پس این کار برنمی‌آیی» می‌تواند انگیزه یادگیری را تضعیف کند و به شکل‌گیری تصویر ذهنی منفی از توانایی‌های دانش‌آموز بینجامد.

یادگیری صرفاً به معنای انجام تکالیف مدرسه نیست. در روزهایی که شرایط آموزشی با تغییر همراه شده، خانواده‌ها می‌توانند از فرصت خانه برای تقویت مهارت‌های مکمل نیز استفاده کنند.

کتاب خواندن، گفت‌وگو درباره موضوعات مختلف، نوشتن، تماشای برنامه‌های آموزشی مناسب، انجام بازی‌های فکری، تمرین مهارت‌های زندگی و حتی مشارکت در برخی مسئولیت‌های روزمره خانه، همگی بخشی از فرایند یادگیری هستند. اگر گاهی برنامه رسمی مدرسه با افت یا اختلال روبه‌رو می‌شود، این به معنای توقف کامل یادگیری نیست.

خانواده‌هایی که تعریف گسترده‌تری از یادگیری دارند، در مواجهه با شرایط خاص، فشار روانی کمتری را نیز تجربه می‌کنند، زیرا موفقیت تحصیلی را فقط در چند تکلیف یا آزمون خلاصه نمی‌کنند.

ایفای نقش حمایتی برای فرزندان، زمانی پایدار و مؤثر خواهد بود که خود والدین نیز به وضعیت روحی و روانی خود توجه داشته باشند. فشارهای اقتصادی، نگرانی‌های اجتماعی، مسئولیت‌های شغلی و دغدغه‌های خانوادگی می‌تواند تاب‌آوری والدین را کاهش دهد و بر کیفیت تعامل آنان با فرزندان اثر بگذارد.

والدین نباید از خود انتظار داشته باشند که در این شرایط همه چیز را بی‌نقص مدیریت کنند. کافی است در حد توان، فضایی امن، محترمانه و با ثبات نسبی برای فرزند خود فراهم کنند. کمال‌گرایی در این روزها فقط فشار مضاعف ایجاد می‌کند.

اگر والدین احساس می‌کنند خسته، مضطرب یا فرسوده شده‌اند، بهتر است از اطرافیان، مشاوران یا منابع حمایتی کمک بگیرند. حال خوب والدین، مستقیماً بر احساس امنیت و کیفیت یادگیری فرزندان اثر می‌گذارد.

با تداوم آموزش مجازی در پی شرایط اخیر، خانواده‌ها به یکی از ارکان اصلی حفظ پیوستگی آموزشی دانش‌آموزان تبدیل شده‌اند. با این حال، کارشناسان تأکید دارند که نقش والدین در این میان، بیش از آنکه تدریس مستقیم یا اعمال فشار آموزشی باشد، ایجاد نظم، آرامش، حمایت عاطفی، ارتباط با مدرسه و همراهی واقع‌بینانه با فرزندان است.

در این میان، آنچه بیش از هر توصیه‌ای اهمیت دارد، درک این واقعیت است که یادگیری در شرایط خاص، نیازمند انعطاف، صبوری و بازنگری در انتظارات معمول است. دانش‌آموزان برای عبور از این دوره، بیش از هر چیز به خانه‌ای نیاز دارند که در آن، علاوه بر پیگیری درس، احساس امنیت، فهمیده شدن و امید نیز جریان داشته باشد.

انتهای پیام/