تجرد در سنین ازدواج به مرز هشدار رسید؛ بیش از ۱۴ میلیون مجرد در کشور
اسلامشهر – شهرآوند – تازهترین دادههای مرکز رصد جمعیت سازمان ثبت احوال کشور از افزایش شمار افراد مجرد در سنین فعال ازدواج حکایت دارد؛ آماری که در کنار کاهش ثبت ازدواج و افت تولدها، زنگ هشدار تازهای درباره آینده جمعیتی و ساختار خانواده در ایران به صدا درآورده است.
به گزارش شهرآوند، بر اساس گزارش مرکز رصد جمعیت سازمان ثبت احوال کشور، هفت میلیون و ۳۵۵ هزار مرد مجرد در گروه سنی ۲۰ تا ۵۴ سال و ۶ میلیون و ۹۲۹ هزار و ۵۶۸ زن مجرد در گروه سنی ۱۵ تا ۴۹ سال در کشور زندگی میکنند.
اگرچه بازه سنی این دو گروه یکسان نیست، اما مجموع این آمار نشان میدهد بیش از ۱۴ میلیون نفر از جمعیت کشور در سنین مرتبط با تشکیل خانواده، ازدواج نکردهاند؛ مسئلهای که میتواند بهطور مستقیم بر روند فرزندآوری و ساختار سنی جمعیت کشور تأثیر بگذارد.
تجرد جوانان فقط یک مسئله فرهنگی نیست
افزایش سن ازدواج و طولانیتر شدن دوره تجرد در سالهای اخیر، تنها به تغییر نگرشهای اجتماعی و سبک زندگی محدود نمیشود. مشکلات اقتصادی، دشواری تأمین مسکن، نبود شغل پایدار و افزایش هزینههای آغاز زندگی مشترک، از مهمترین عواملی است که تصمیم بسیاری از جوانان برای ازدواج را به تعویق انداخته است.
هزینههای مراسم ازدواج، تهیه مسکن و وسایل اولیه زندگی نیز باعث شده تشکیل خانواده برای بخشی از جوانان به تصمیمی سنگین و پرریسک تبدیل شود.
در این میان، نگرانی اصلی زمانی شکل میگیرد که تأخیر در ازدواج به تجرد قطعی منجر شود؛ وضعیتی که میتواند فرصت تشکیل خانواده و فرزندآوری را برای افراد، بهویژه در سنین بالاتر، محدود کند.
کاهش ازدواج؛ زنگ هشدار جمعیتی
روند ثبت ازدواج در کشور نیز مؤید افزایش این نگرانیهاست. علی مظفری، رئیس کانون سردفتران ازدواج و طلاق، پیشتر اعلام کرده بود که ثبت ازدواج از سال ۱۳۹۶ روندی نزولی داشته و اکنون به پایینترین سطح خود رسیده است.
به گفته وی، در حال حاضر سالانه حدود ۵۰۰ هزار ازدواج در کشور ثبت میشود، در حالی که در شرایط معمول، این رقم باید حدود ۹۰۰ هزار تا یک میلیون ازدواج در سال باشد.
کاهش ازدواج در حالی ادامه دارد که کشور همزمان با افت تعداد تولدها نیز مواجه است؛ به طوری که محمدرضا ظفرقندی، وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، اعلام کرده بود تعداد تولدهای کشور در سال ۱۴۰۳ برای نخستینبار به کمتر از یک میلیون تولد رسید و این روند در سال ۱۴۰۴ نیز ادامه پیدا کرد.
مسکن و اشتغال؛ دو مانع جدی پیش روی جوانان
در میان عوامل مؤثر بر تأخیر در ازدواج، مسکن و اشتغال جایگاه ویژهای دارند. بسیاری از جوانان حتی با داشتن شغل، توان تأمین مسکن مستقل را ندارند و بیثباتی درآمد نیز برنامهریزی برای زندگی مشترک را دشوار کرده است.
از سوی دیگر، افزایش هزینههای زندگی باعث شده حمایتهای مقطعی و مشوقهای مالی بهتنهایی نتواند مشکل تشکیل خانواده را برطرف کند.
تأخیر در ازدواج و کاهش فرصت فرزندآوری
افزایش سن ازدواج میتواند بهویژه برای زنان، فرصت فرزندآوری را کاهش دهد. هرچه آغاز زندگی مشترک به سنین بالاتر موکول شود، مدت زمان در دسترس برای تولد فرزند اول و فرزندان بعدی نیز کاهش خواهد یافت.
ظفرقندی نیز با اشاره به این موضوع تأکید کرده بود که مسئله جمعیت تنها به تمایل افراد متأهل برای فرزندآوری مربوط نیست و بخش مهمی از چالش موجود، به ازدواج نکردن افراد در سنین باروری بازمیگردد.
آینده جمعیت در گرو تصمیمهای امروز
ادامه روند کاهش ازدواج و تولد میتواند در سالهای آینده ساختار سنی کشور را بیش از پیش تحت تأثیر قرار دهد. کاهش جمعیت کودکان و جوانان در کنار افزایش شمار سالمندان، نیاز به خدمات درمانی، مراقبتی و حمایتهای اجتماعی را افزایش خواهد داد.
بر همین اساس، کارشناسان معتقدند سیاستهای جمعیتی باید از اقدامات مقطعی فراتر رفته و به سمت حل ریشهای مشکلات جوانان حرکت کند؛ از تسهیل دسترسی به مسکن و ایجاد اشتغال پایدار گرفته تا کاهش هزینههای ازدواج، حمایت از زوجهای جوان و تقویت خدمات مشاورهای.
آمارهای جدید ثبت احوال نشان میدهد افزایش تجرد در سنین فعال ازدواج دیگر مسئلهای محدود به یک گروه اجتماعی نیست؛ بلکه به یکی از مؤلفههای مهم تحولات جمعیتی کشور تبدیل شده است؛ موضوعی که نحوه مواجهه با آن میتواند مسیر آینده خانواده و جمعیت ایران را تحت تأثیر قرار دهد.
